Jonathas de Andrade

1
2
3

Ο Jonathas de Andrade, καλλιτέχνης από τη Βραζιλία, παρουσιάζει την καλλιτεχνική του εργασία μέσα από εγκαταστάσεις, φωτογραφία (αρχειακή και μη) και βίντεο. Δημιουργεί έργα με τα οποία καλεί τον θεατή να αναρωτηθεί σχετικά με έννοιες όπως η μνήμη, η θέαση του κόσμου, η διαχείριση της εικόνας και του οπτικού λεξιλογίου και τελικά το πως η ματιά και η ιστορία δημιουργούν στερεότυπα στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε το σύνολο της ανθρώπινης εμπειρίας και της ειδικότερης σχέσης της θέασης με την εξουσία και τη δύναμη του δυτικού κανόνα.

Χρησιμοποιώντας τη δική του εμπειρία σε σχέση με τους ιθαγενείς αλλά και τον μαύρο πληθυσμό της Βραζιλίας σε απομονωμένες, αγροτικές και φτωχοποιημένες από τον καπιταλισμό περιοχές, μας καλεί να παρατηρήσουμε τόσο τη ζωή αυτών των ανθρώπων και τον καθημερινό τους αγώνα αλλά κυρίως την κατασκευασμένη εικόνα του «όμορφου, εξωτικού, απλού και άδολου ιθαγενή / Άλλου», την οποία μπορεί κανείς να εντοπίσει σε όλες τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές εκφάνσεις της δυτικής αποικιοκρατίας εδώ και αιώνες.

Στο βίντεο Το ψάρι, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει δέκα ψαράδες στο ποτάμι San Franscisco της νοτιοανατολικής υποβαθμισμένης περιοχής της χώρας. Ο καθένας από αυτούς, με τον δικό του τρόπο, πιάνει ένα ψάρι και παράλληλα, μέσα από μια ήρεμη, χαλαρωτική κινηματογράφησή τους, παρατηρούμε την εργασία τους αλλά και το διάλλειμά τους ή τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον και τη δουλειά τους. Στα όρια του ντοκιμαντέρ ή του εθνογραφικού φιλμ, που πάντα εξυπηρετούσε την περιέργεια του δυτικού κόσμου και την ανάγκη φετιχοποίησης, οφθαλμολαγνείας και ερωτικοποίησης του διαφορετικού κάτω από την ταμπέλα του «ευγενούς άγριου», ο καλλιτέχνης σπάει τη ροή με μια κίνηση των ψαράδων η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα τελετουργικό ή μια παράδοση της περιοχής, ωστόσο είναι μια εντελώς σκηνοθετημένη άποψη: όταν πιάνουν το ψάρι, το αγκαλιάζουν, το χαϊδεύουν και μερικοί το φιλούν έως ότου πεθάνει.

Με αυτή την κίνηση, που επαναλαμβάνεται από όλους τους άντρες, ο Andrade υπομονεύει τη θέαση των συγκεκριμένων ατόμων από τη σκοπιά της παραδοσιακής εξουσιαστικής δύναμης, δίνοντας μια σχεδόν θρησκευτική χροιά (το εικονογραφικό λεξιλόγιο θα μπορούσε να παραπέμπει στον τύπο της Παναγίας με το Θείο Βρέφος ή στην Αποκαθήλωση του Χριστού από τον σταυρό) στη δράση ενώ δεν θα μπορούσαμε να αποκλείσουμε και την οικολογική νύξη ενός τέτοιου εγχειρήματος, κυρίως μετά την πρόσφατη καταστροφή του δάσους του Αμαζονίου, το οποίο μας φέρνει πάντα αντιμέτωπους με τις επιλογές του ανθρώπου και τη θέση του απέναντι στη φύση. Ίσως λοιπόν οι συγκεκριμένοι άνθρωποι, ενώ σκοτώνουν και το γνωρίζουν, ταυτόχρονα ζητούν μια ύστατη συγγνώμη από τη φύση.

Θοδωρής Μάρκογλου

12|10|2019 - 16|02|2020
Τρ-Τε-Πα-Σα-Κυ 10:00-18:00, Πε 10:00-22:00 Δευτέρα κλειστά
4€ γενική είσοδος. Ισχύουν μειωμένα εισιτήρια και ατέλειες.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Φορέας Χρηµατοδότησης

ΕΣΠΑ 2014-2020

Φορέας ∆ιοργάνωσης

MOMus